Aantal executies daalt wereldwijd

Het aantal doodstraffen en executies is vorig jaar gedaald. Dat blijkt uit het jaarlijks doodstrafrapport van mensenrechtenorganisatie Amnesty International. Vooral in Afrika ten zuiden van Sahara werden grote vorderingen gemaakt in de strijd voor de afschaffing van de doodstraf. Toch blijven er alarmerende trends bestaan, zoals het uitspreken van de doodstraf of executies voor druggerelateerde misdrijven.

Amnesty International registreerde minstens 993 executies in 23 landen in 2017, Dat is vier procent minder dan in 2016 en 39 procent minder dan in 2015. Toen telde de organisatie 1.634 executies, het hoogste aantal sinds 1989. In 2017 werden ten minste 2.591 doodvonnissen in 53 landen geregistreerd. In de cijfers zijn de duizenden doodstraffen en executies in China niet opgenomen. Die blijven een staatsgeheim.

De opvallendste positieve evolutie was er vorig jaar in Sub-Sahara-Afrika. Guinee werd de twintigste staat die de doodstraf afgeschaft heeft, terwijl Kenia moord niet langer automatisch met de doodstraf bestraft. Ook Burkina Faso en Tsjaad zetten stappen naar de afschaffing van de doodstraf met nieuwe wetten of wetsvoorstellen. Gambia tekende een internationaal verdrag waardoor het zich ertoe verbindt geen executies uit te voeren en verder te gaan op de weg naar afschaffing van de doodstraf.

Wereldwijde daling
Deze positieve trend is ook wereldwijd te zien, aldus Amnesty. Ook Mongolië maakte in 2017 komaf met de doodstraf voor alle misdaden, en landen die overtuigde voorstanders zijn van de doodstraf zetten belangrijke stappen om het aantal terdoodveroordelingen terug te dringen. In Iran bijvoorbeeld is het aantal geregistreerde executies met elf procent gedaald en het aandeel druggerelateerde executies op het totaal aantal executies is van 60 tot 40 procent gezakt. En de hoeveelheid drugs die nodig is vooraleer de Iraanse rechter verplicht de doodstraf moet uitspreken, werd naar omhoog getrokken.

Eind 2017 hadden in totaal 106 landen de doodstraf volledig geschrapt uit hun wetgeving. Met de landen die de doodstraf nog in hun wetgeving hebben staan, maar die al meer dan tien jaar niet meer uitvoeren erbij geteld, stijgt dat aantal tot 142. Slechts 23 landen bleven doodstraffen uitvoeren - hetzelfde aantal als in 2016.

Verontrustende trends 
Toch zijn er nog verontrustende trends. Zo werden in vijftien landen nog doodstraffen uitgesproken of executies uitgevoerd voor druggerelateerde misdrijven. Dat betekent een schending van het internationaal recht. Het Midden-Oosten en Noord-Afrika lieten in 2017 het hoogste aantal druggerelateerde executies optekenen. Azië en de regio Stille Oceaan herbergen dan weer het hoogste aantal landen die naar de doodstraf grijpen voor dit soort misdrijven (10 van de 16).

"Ondanks de globale evolutie in de richting van de afschaffing van de doodstraf zijn er nog altijd enkele leiders die kiezen voor deze barbaarse straf als een snel 'lapmiddel', eerder dan de problemen bij hun wortels aan te pakken met humane, effectieve en op feiten gebaseerde beleidsdaden. Sterke leiders voeren een rechtvaardig beleid, en stellen geen mensen terecht", zegt secretaris-generaal van Amnesty International Salil Shetty. "De draconische antidrugsmaatregelen die in het Midden-Oosten, Azië en de regio Stille Oceaan op grote schaal worden toegepast, hebben compleet gefaald."

Minderjarigen
Ook werden vorig jaar minstens vijf mensen in Iran terechtgesteld voor misdaden die ze hadden begaan toen ze jonger dan achttien waren en nog zeker tachtig andere minderjarige daders zaten in de dodencel.

In Japan, de Malediven, Pakistan, Singapore en de Verenigde Staten werden mensen met een verstandelijke handicap geëxecuteerd of in de dodencel gestoken. En Amnesty International registreerde verschillende gevallen van mensen die de doodstraf kregen nadat ze misdaden hadden 'bekend' na foltering of andere mishandelingen, in Bahrein, China, Iran, Irak en Saudi-Arabië.

In Iran en Irak werden sommige van deze 'bekentenissen' live uitgezonden op de televisie. Er is dus nog werk aan de winkel, aldus de ngo. Zo zitten wereldwijd nog minstens 21.919 mensen in de dodencel.