25 jaar later: één van de meest ophefmakende sportschandalen ooit

Een van de meest ophefmakende schandalen ooit in sportwereld blijft tot nader order de aanslag met een ijzeren staaf op de knie van de Amerikaanse kuntschaatsster Nancy Kerrigan voor de Winterspelen van Lillehammer 1994. Die zwarte pagina is 25 jaar oud. Haar grote toenmalige rivale Tonya Harding, die altijd verdacht werd van betrokkenheid, blies het schandaal vorig jaar met een opmerkelijke ontboezeming nieuw leven in: “Ik wist dat er iets op til stond”.

6 januari 1994. Het is een dag die Nancy Kerrigan nooit meer zal vergeten. De Amerikaanse werd toen na een oefensessie in aanloop naar het Amerikaanse kampioenschap kunstschaatsen in Detroit met een ijzeren staaf op de knie gemept. De beelden, waarop te zien is hoe Kerrigan kermend van de pijn op de grond ligt en meermaals huilend “waarom? waarom?” roept, gaan door merg en been. 

Kerrigans grote rivale was in die tijd Tonya Harding. De Amerikaanse was de tweede vrouw ter wereld die een drievoudige axel in haar oefening wist te verwerken, een sprong die slechts leek voorbehouden aan mannen. Op de Olympische Spelen van 1992 in Albertville greep ze net naast de medailles en de maanden daarna werd ze overklast door haar landgenote Kerrigan. Maar dat kon Harding niet verkroppen. Vorig jaar bekende ze dat ze wist dat er in aanloop naar die bewuste januaridag in 1994 iets op til stond. Haar betrokkenheid bij de aanslag blijft de blondine tot op vandaag ontkennen. Maar wat wel vaststaat, is dat Jeff Gillooly, de ex van Harding, en zijn maat Shawn Eckardt het plan hadden beraamd en ene Shane Stant voor een slordige 6.500 dollar (5.400 euro, red.) hadden ingehuurd om de aanslag uit te voeren. Stant werd uiteindelijk bij de lurven gevat, gaf ook toe dat hij de dader was en mocht achttien maanden brommen in de gevangenis. 

Harding heeft altijd volgehouden dat ze niet op voorhand op de hoogte was van de aanslag, voor de rechtbank is ze alleen veroordeeld voor pogingen om het onderzoek naar de aanslag te belemmeren. Maar tegenover ‘ABC News’ deed Harding wel een opmerkelijke ontboezeming, in een uittreksel van een tv-documentaire ‘Waarheid en leugens’. “Ik wist dat er iets op til stond”, aldus Harding, zonder dat ze ooit toegestemd zou hebben met de aanslag of concreet wist wat er zou gebeuren. Ze dacht dat het om een zotte streek ging. “Het was een of twee maanden over de aanslag. Ik was aan het luistervinken en hoorde hen praten over dingen: ‘Wel, misschien moeten we iemand uitschakelen zodat we zeker zijn dat ze in het olympisch team zit’, waarop ik zei: ‘Waarover in godsnaam zijn jullie aan het praten? Ik kan schaatsen.’”

“Het had veel erger kunnen aflopen"
Maar de aanslag gebeurde dus wel degelijk, Shane Stant is inmiddels alweer een tijd op vrije voet en de dader verklapte in 2018 in een interview met ‘Inside Edition’ dat het schandaal nog veel erger had kunnen aflopen voor de Kerrigan. “We hebben er over nagedacht om haar achillespees door te snijden. Op die manier zou ze invalide worden en niet meer kunnen schaatsen”, aldus Stant.  “Ons ultieme doel was om te voorkomen dat Kerrigan het  Amerikaanse kampioenschap zou schaatsen”, aldus Stant. Dat lukte ook, Kerrigan kwam niet aan de start en Harding won. “Haar achillespezen doorsnijden, hebben we uiteindelijk niet gedaan. Dat vond ik niet nodig. Maar het had dus nog veel erger kunnen aflopen.”

Miljoenenclaim, boksen en ‘Dancing with the Stars’
Voor wie nog wil weten hoe de saga tussen Kerrigan en Harding destijds in 1994 sportief afliep: Kerrigan kon door de aanslag niet deelnemen aan de trials, maar gelukkig was haar been ‘slechts’ gekneusd en niet gebroken, wat nochtans wel de bedoeling van de daders was. Kerrigan herstelde vlot en kreeg van de Amerikaanse kunstschaatsfederatie een ticket voor Lillehammer, waar ze uiteindelijk zilver haalde na Oksana Baiul. Een poging van de federatie om Harding, die het Amerikaanse kampioenschap gewonnen had, uit de Spelen te weren, mislukte onder de dreiging van een miljoenenclaim. Harding eindigde in Lillehammer als achtste. De affaire zorgde wel dat het olympische kunstschaatsen in 1994 alle kijkcijferrecords brak. Na haar veroordeling in de rechtszaak voor onderzoeksbelemmering sprak de Amerikaanse kunstschaatsfederatie een levenslange ban uit voor Harding. Haar ex-man Gillooly en diens vriend Eckardt kregen respectief twee jaar en achttien maanden celstraf.

Wat werd er van...

...Tonya Harding?
Na haar carrière krijgt Tonya Harding haar leven maar moeilijk terug op de rails. Ze wordt een vrouw van twaalf stielen en dertien ongelukken. Ze brengt onder meer een sekstape uit met Gillooly en begint een bokscarrière. De ex-topsportster wordt ook een veelgevraagde gaste in talkshows en schrijft in 2008 de autobiografie ‘The Tonya Tapes’, waarin ze Gillooly ervan beschuldigt haar samen met twee andere mannen verkracht te hebben onder bedreiging van een wapen - iets wat haar ex-man altijd heeft afgedaan als een grove leugen. Haar tweede huwelijk met een IT’er houdt maar één jaar stand. Vandaag is ze getrouwd met Joseph Price, met wie ze een kind heeft.

...Nancy Kerrigan?
Na de Spelen trok ze zich terug uit de competitiesport en speelde ze mee in ijsshows. Ze heeft zich altijd van elk commentaar onthouden en wil de film liever niet zien. Vorig jaar trad ze nog op in de Amerikaanse versie van ‘Sterren op het IJs’.

... uitvoerder Shane Stant?
De man die Kerrigan de slagen toediende, zat regelmatig in de gevangenis wegens autodiefstal en druggebruik. Voor de aanval kreeg hij 18 maanden cel. Vandaag runt hij een (legale) cannabisshop in Los Angeles. Naar verluidt vindt hij de film goed. “Alleen jammer dat mijn personage niet gespeeld wordt door Dwayne ‘The Rock’ Johnson.”

... ex-man Jeff Gillooly?
Nadat hij in 1995 uit de gevangenis was ontslagen, veranderde de ex-man van Tonya Harding (foto) zijn naam in Stone. Hij raakte nogmaals in aanraking met het gerecht wegens mishandeling van zijn tweede vrouw. Ondertussen is hij een derde maal getrouwd.

... bodyguard Shawn Eckhardt?
De lijfwacht van Harding zat zijn celstraf uit, veranderde zijn naam in Griffith en stierf in 2007 op 40-jarige leeftijd. De film is onder meer gebaseerd op een interview dat Eckhardt voor zijn dood gaf aan een journaliste.

‘I, Tonya’
Eind 2017 werd de film ‘I, Tonya’ uitgebracht. Die film gaat over het levensverhaal van Harding, met vele dramatische ingrediënten: hoe ze ondanks haar kansarme afkomst en moeilijke jeugd met haar moeder, die haar emotioneel misbruikte – het kwam nooit meer goed tussen beiden – het toch tot een kampioene in kunstschaatsen bokste. Ook de film geeft echter geen antwoord over schuld of onschuld, wel dat Harding - begin januari 2018 een opgemerkte gaste op de Golden Globes - klaarblijkelijk omringd was door veel ‘foute’ mensen.