VTM NIEUWS bij onze F-16's in Jordanië

Sinds eind juni heeft het Belgische leger een actieve missie met F-16’s lopen in Irak en Syrië, in de strijd tegen IS. Het is de tweede missie van de Belgen in die strijd. VTM NIEUWS-journalist Robin Ramaekers kreeg als eerste televisiejournalist een exclusieve blik achter de schermen bij onze jongens, op hun legerbasis in Jordanië. Zijn verslag volg je hier.

26/09/2016
“When In Doubt There Is No Doubt”

Vandaag hebben we voor de eerste keer ‘s ochtends vroeg twee F-16's zien vertrekken op missie, met twee keer 250 kilogram laser-, en GPS-geleide bommen onder de vleugels. Om ze vervolgens zes uur later te zien terugkeren zonder vracht. Missie geslaagd, opdracht volbracht. Het is een vreemde gewaarwording om die altijd anonieme piloten ineens (een beetje) te kennen, om met ze te praten over hun job en over hoe serieus ze er mee bezig zijn. Maar ook over hun gevoelens en hun angsten. Je staat om vier uur ‘s ochtends gelijk met hen op. Je volgt ze tot aan het vliegtuig, ziet hoe ze een duim op steken voor ze met veel geraas richting Syrië of Irak verdwijnen.

En zes uur later zie je ze terug. Zonder bommen. Ze hebben op de rode knop gedrukt. Twee keer. 500 kilogram. En nu zit je weer met ze aan tafel te eten, te praten. Het zijn net mensen…

Wat de Belgische F-16's precies voor opdrachten uitvoeren boven Irak of Syrië mogen we niet weten. Het heeft ook geen zin om het te vragen. Classified. Binnenkort zal er een persconferentie worden gegeven waarin gezegd wordt dat de Belgen in dit tweede deel van operatie “Desert Falcon” tot nog toe zoveel keer gevlogen hebben boven Irak en en zoveel keer boven Syrië. En dat er x aantal doelwitten getroffen zijn. Daarbij zullen geen onschuldige burgers gesneuveld zijn, en van collateral damage zal gelukkig ook geen sprake zijn. En IS verliest terrein. Tot zo ver het goede nieuws.

We zullen natuurlijk nooit weten of dit ook helemaal waar is. Het valt gezien de strikte militaire geheimhouding gewoon niet te controleren. En mochten we het kunnen navragen in de getroffen gebieden, dan nog zou niemand kunnen zeggen of het Belgische bommen waren die al dan niet perfect op hun gerechtvaardigde doelwit vielen.

Na vier dagen op de Belgische basis en na veel gesprekken voor en naast de camera met piloten, technici, planners, analisten, enzovoort, heb ik ook echt het gevoel dat deze mensen er oprecht alles aan doen om enkel duidelijk afgelijnde IS-doelwitten te treffen. Bij de minste twijfel over onschuldige slachtoffers zullen de Belgen geneigd zijn om het doelwit te weigeren, of om op het laatste moment de vinger van de rode knop te halen. “When in doubt there is no doubt”, zoals de mantra luidt. “Als je twijfelt, dan is er geen twijfel”. Einde aanval.

Als je ziet hoe Aleppo, nauwelijks vierhonderd kilometer van hier – hoeveel minuutjes zou dat zijn in een F16? – gewoonweg van de kaart wordt geveegd in een ultiem en genadeloos offensief door de bommenwerpers van Assad, naar alle waarschijnlijkheid met de hulp van zijn Russische vrienden, dan kan het contrast nauwelijks groter zijn.

Van met camerabeelden geanalyseerde doelwitten en zorgvuldig geplande precisiebombardementen naar zonder enige terughoudendheid grofweg plat bombarderen. Het zijn de twee uitersten van het inzetten van de zwaarste middelen waar een leger over beschikt.

IS mag zich vooralsnog gelukkig prijzen dat Assad liever de rebellen in Aleppo van de kaart veegt dan IS in Raqqa.

25/09/2016
Onrust op het thuisfront

Veiligheid is geen loos woord in de context van een oorlog tegen terrorisme. De F16-piloten en de hele 99 man/vrouw sterke crew die hier in “Snow City” operatie “Desert Falcon” in de lucht houdt, voeren een uiterst delicate opdracht uit. Oorlog voeren tegen IS heeft een impact, hier op het terrein waar dag na dag terrein wordt veroverd op de terroristen. Maar ook op het thuisfront, waar familie en vrienden dag na dag aftellen tot man of vrouw, zoon of dochter, papa of mama terug naar huis komt. Het risico op represailles is er en dat laat zich voelen. In de voorbereiding van deze reportagereeks is veel en lang gediscussieerd over wat kan en niet kan, in het kader van de veiligheid van de rechtstreeks betrokkenen. De eerste vraag was of het überhaupt denkbaar is dat je een cameraploeg toelaat op een militaire basis van waaruit bombardementen worden uitgevoerd op IS-doelwitten in Irak en in Syrië? En als je dat toestaat, of je dan je mensen de vrije keuze kan laten of ze wel of niet herkenbaar in beeld komen. Uiteindelijk werd beslist dat het antwoord op beide vragen “ja” is. Het is belangrijk dat de Belgische bevolking de kans krijgt om te zien wat hun militairen hier doen. En ja, het is aan ieder van de piloten, technici, analisten, wapendeskundigen enzovoort. om te beslissen of ze openlijk of niet over hun bijdrage willen communiceren.

Na twee goedgevulde draaidagen op de basis, ontstaat er echter twijfel. Hoewel iedereen hier en op het thuisfront nog steeds de mening deelt dat het belangrijk is om te tonen waar operatie “Desert Falcon” voor staat, blijkt nu dat het voor sommigen thuis te confronterend is om hun man of vrouw dat ook openlijk voor de camera te zien doen. En dat sijpelt snel door tot hier in “Snow City”. Er wordt beslist dat de gemoedsrust van de families in België boven alles gaat. En daar kunnen we het alleen maar mee eens zijn. Ook als dat impliceert dat al de opnames van de mensen die openlijk wilden getuigen en dus centraal in het verhaal stonden, niet meer mogen worden gebruikt.

Het wordt noodgedwongen een wat kortere bijdrage voor deze blog omdat er vanavond en vannacht nog een hoop montagewerk op ons wacht om alles van herkenbaar naar anoniem om te turnen… Vervelend voor ons, vervelend voor de betrokkenen. Maar aan het eind van de rit niet meer dan normaal in de gegeven omstandigheden. Iedereen die de moed had om openlijk te getuigen over de missie die hier met volle inzet en overtuiging wordt uitgevoerd, heeft evengoed het recht om zich te bedenken en te kiezen voor de veiligheid en de gemoedsrust van zijn of haar familie thuis.

24/09/2016
Het land waar ik niet over mag praten

24/09/2016

Verboden toegang voor onbevoegden
Het was een drukke dag vandaag. Een dag in het leven van de Belgische F16-missie “Desert Falcon” boven Irak en Syrië. Objectief: het uitschakelen van IS-doelwitten, gefocust op de bolwerken Mosul in Irak en Raqqa in Syrië. De spits van de missie zijn de zes F16 gevechtsvliegtuigen die dag en nacht observaties en bombardementen uitvoeren. Maar het totaalplaatje, grotendeels onzichtbaar voor de buitenwereld, zijn de 99 militairen die ervoor zorgen dat de bommen, van 250 kilogram tot 1.000 kilogram, klaar zijn voor gebruik. Dat de piloten over de nodige informatie beschikken om hun doelwitten te treffen. Dat de F16's voortdurend vliegklaar zijn. Dat de observaties van de piloten geanalyseerd worden. Enzovoort. Het is een gigantische machinerie die draait als een geolied apparaat met vele radertjes. Een machinerie die draait en moet blijven draaien, woestijnzand of niet.

De basis van waarop de Belgen vliegen is vele vierkante kilometers groot, en onderverdeeld in verschillende segmenten, elk met hun eigen specifieke deel van de opdracht. Eén van de minst toegankelijke, en uiteraard interessantste gedeelten, is het Operationele Hoofdkwartier. Verboden toegang voor onbevoegden, telefoons afgeven aan de bewakingspost. Alles wat zich in de bunker bevindt, draait rond ultra-gevoelige en dus ultra-geheime informatie. Het is de plek waar de opdrachten op harde schijven aan de piloten worden overhandigd. Waar de piloten gebrieft worden, en de missies geanalyseerd. Voor één keer mogen we er binnen, uiteraard nadat alle zichtbare informatie verwijderd of afgedekt is. 

Het eerste wat opvalt is dat er overal kluizen staan, waar de harde schijven in worden bewaard. Verder veel laptops en (afgedekte) kaarten aan de muur. Veel spectaculairs is er niet te zien, maar hier gebeurt het dus allemaal. Een boeiend lokaal is de ruimte waar Michel (uiteraard niet zijn echte naam) de analyse doet van de beelden waar de F16-piloten na een missie mee terugkeren. Beelden die gemaakt worden door een zogenaamde sniperpod – een soort van supercamera die van op grote hoogte uiterst gedetailleerd het vijandelijke gebied in beeld brengt. Michel bekijkt dag na dag de beelden, analyseert ze en levert zo broodnodige informatie aan het hoofdkwartier in Qatar waar potentiële nieuwe doelwitten worden geselecteerd. Terwijl de piloot buiten zicht en gehoor blijft vanop de grond, zie je op de beelden glashelder IS-strijders rondlopen in zones waar de burgerbevolking - zo wordt ons verzekerd - al lang is gevlucht. Zelfs de contouren van een wapen zie je op de rug van een man waar op wordt ingezoomd. Het is met dit soort high tech materiaal dat het verschil wordt gemaakt. De piloot mag dan wel de spits van de lans zijn, op eenzame hoogte in zijn eentje met de vinger aan de rode knop, het is de piramide onder hem die zorgt voor alles wat er voor én na de druk op de knop gebeurt. 

Zo indrukwekkend de spitstechnologie in de Operationele Hoofdkwartier, zo verrassend ook de eenvoud die je er aantreft, als je er niet per ongeluk naast kijkt. Op een tafel en aan de muur naast de computers ligt een rijtje zware hamers, een grote kniptang, een breekijzer, en een aansteker … Rudimentaire voorwerpen die op het eerste zicht een “grapje van de jongens” lijken te zijn in deze omgeving. Maar de vraag naar de grap, levert een bloedserieus antwoord. Het gereedschap van een loodgieter ligt er simpelweg voor het fysiek vernietigen van alle computers en datadragers bij gevaar, bijvoorbeeld bij een brand of een vijandige aanval. De rechttoe rechtaan aanpak – hamers om een computer kapot te slaan, aansteker om documenten te verbranden – symboliseert mooi het militaire apparaat in een oorlogssituatie. Zo gesofisticeerd de data-analyse, de voorbereidingen van de missies en de GPS of laser gestuurde bommen, zo rudimentair waar en als het nodig is, als puntje bij paaltje komt. 

23/09/2016
Welkom in "Snow City"
Welkom in “Snow City”. Zo heet de compound van de Belgische F16-piloten hier midden in een winderige, hete woestijnvlakte in een land waar we uitdrukkelijk de naam niet van mogen noemen. De militaire basis waar we te gast zijn, ligt uiteraard erg dicht bij Syrië en bij Irak, de twee landen waarboven onze zes F16’s worden ingezet in de strijd tegen IS. Het lijkt bizar dat wij hier ter plaatse niet mogen zeggen waar we zijn, maar het maakt deel uit van de zeer strikte richtlijnen die we krijgen opgelegd om hier te mogen zijn. En dat laatste is wel degelijk behoorlijk uitzonderlijk. Het is de eerste keer dat een TV-ploeg wordt toegelaten op deze basis. Een jaar van moeizaam lobbywerk en veel overtuigingskracht ging eraan vooraf. En nu zijn we er. Al mogen we dan niet zeggen waar.

Het land in kwestie is genoegzaam bekend, zelfs de naam en de locatie van de basis is al lang geen geheim meer, maar de afspraken tussen het gastland en het Belgische leger zijn duidelijk. Punt aan de lijn. Het maakt allemaal deel uit van als journalist “embedded” te zijn in een actieve militaire operatie. We zijn letterlijk vijf dagen ingebed in het Belgische leger op een missie die tot de meest offensieve behoort waar onze luchtmacht sinds jaren bij betrokken is geweest.

Zes F16’s vliegen dag in dag uit met zware bommen, 225 kilogram per stuk, boven de plekken waar de strijd tussen de internationale coalitie en IS het hardst woedt: Mosoel in Irak en Raqqa in Syrië. 99 Belgische militairen houden de 6 gevechtsvliegtuigen in de lucht. Technici en wapenmakers, stafleden, specialisten op het vlak van inlichtingen en missieplanning. Allemaal radertjes in een geolied apparaat dat de piloten in staat moet stellen om te doen waarvoor ze hier zijn: IS-doelwitten uitschakelen in samenspraak met de partners van de internationale coalitie die bekend staat onder de naam “Inherent Resolve”.

Vandaag zijn we gehuisvest, gelabeld en gebrieft. Respectievelijk in containers met airco. Met badges waar we mee mogen rondlopen. En over de do’s en vooral de don’ts van ons verblijf in “Snow City”. Vanaf morgen mogen we rondkijken en vragen stellen. En dat gaan we doen. Weinig dingen zijn zo boeiend als een militaire operatie op het scherp van de snee. Weinig dingen worden zo hard afgeschermd. Weinig dingen roepen zo veel vragen op.

We gaan proberen om binnen de uitgezette lijntjes op zoek te gaan naar antwoorden. Antwoorden die ongetwijfeld nieuwe vragen zullen oproepen. Gevolgd door vragen waar we soms geen antwoord op zullen krijgen. Maar een unieke inkijk in een afgeschermde realiteit zal het sowieso zijn.

Morgen meer vanuit “Snow City”, ergens in de woestijn, op een boogscheut van Syrië aan de ene en Irak aan de andere kant.