Eerste EU-top zonder Britten

De Europese staatshoofden en regeringsleiders zijn vanochtend in de Slovaakse hoofdstad Bratislava neergestreken voor een informele vergadering. Zonder de Britse premier Theresa May gaan de leiders nadenken over de marsrichting van de Europese Unie na het vertrek van Groot-Brittannië. "Het is absoluut nodig dat we een openhartige discussie hebben", zei de Slovaakse premier Robert Fico.

Fico is de gastheer van het informele beraad op het kasteel van Bratislava. Daar gaan de leiders zich vrijdag beraden over de diepe impasse waarin het Europese project is verzeild na het Brexit-referendum van 23 juni. Voor het eerst in haar bestaan wordt de Europese Unie immers geconfronteerd met een lidstaat die de club gaat verlaten. "We moeten eenheid tonen", zei Fico. "We willen allemaal tonen dat het Europese project een uniek project blijft dat we willen voortzetten."

Echter, de verdeeldheid over het Europese project lijkt nooit groter geweest: oost en west ruziën over de spreiding van vluchtelingen, noord en zuid over besparingen,... "De Europese Unie is in een kritieke situatie", beaamde de Duitse bondskanselier Angela Merkel. "Maar de boodschap moet zijn: we willen samenwerken en de problemen in Europa oplossen."

Cynisch gastland
Het gastland voor deze top is Slovakije, voorzitter van de Europese Unie. "Best cynisch, want premier Robert Fico staat bekend om zijn anti-Europese standpunten', vertelt VTM NIEUWS-journalist Jelle Frencken vanuit Bratislava. "Hij vecht bijvoorbeeld het verplichte spreidingsplan voor vluchtelingen in Europa aan bij het Europees Hof. In Slovakije heeft hij wel vluchtelingen opgevangen, maar op voorwaarde dat ze Christenen zijn. Het is dus bijzonder dat de top over de toekomst van de Europese Unie hier plaatsvindt", vertelt Frencken. De top dient om de scherven bij elkaar te vegen na de Brexit. Ze willen naar buiten komen met de positieve boodschap dat ze nog steeds willen samenwerken, nu valt af te wachten hoe nauw.

Wegenkaart
De leiders willen een wegenkaart opmaken met maatregelen die de Europese meerwaarde kunnen tonen op domeinen van gemeenschappelijk belang: de bewaking van de buitengrenzen en migratie, veiligheid, defensie en terreurbestrijding en welvaart en jobcreatie. Daarover worden in Bratislava nog geen grote beslissingen verwacht. Het gaat om een proces dat zijn eindpunt moet bereiken bij de viering van het zestigste verjaardag van het verdrag van Rome in maart volgend jaar.

De Britse premier Theresa May is niet uitgenodigd. Niet iedereen is daar zo opgezet mee. "Ik vind het niet zo gelukkig om toppen te hebben zonder het Verenigd Koninkrijk", zei de Nederlandse premier Mark Rutte. Hij wijst erop dat Groot-Brittannië tot nader order een lidstaat is. De Britten hebben immers nog niet formeel gemeld dat ze uit de Unie stappen. Verwacht wordt dat de onderhandelingen over echtscheiding en de toekomstige relaties pas volgend jaar van start gaan.