Dossier Referendum Brexit

Spijt over de brexit: kunnen ze nog terug?

Donderdag stemden de Britten voor een vertrek uit de Europese Unie, maar meteen werd duidelijk dat zo’n vertrek niet voor morgen zal zijn. De gesprekken en onderhandelingen met de Europese overheden kunnen meer dan 2 jaar duren, en de Schotse premier ligt intussen stevig dwars. Bovendien voelen veel Britten zich bedrogen nu enkele beloftes van het pro-brexitkamp alweer ingetrokken werden. De vraag die daardoor steeds luider klinkt: kan een brexit nog tegengehouden worden?

Het antwoord is eigenlijk eenvoudig: ja. Een referendum is een volksbevraging, het resultaat ervan is een advies. De regering kan dat advies naast zich neerleggen, want het heeft geen enkele bindende macht. Dat zei ook voormalig minister David Lammy van de Labourpartij gisteren op Twitter. “Word wakker, we hoeven dit niet te doen. We kunnen deze waanzin stoppen,” voegde hij eraan toe.

brexit zonder Cameron
Maar zo simpel is het natuurlijk niet. De regering, met premier David Cameron op kop, had zich geëngageerd zich te houden aan het resultaat van de stemming. Bovendien lijkt het erg ondemocratisch om niet door te gaan met de brexit terwijl een meerderheid van de Britten voor stemde. Donderdagmorgen zei Cameron wel dat hij het land niet door die brexit zou leiden, waarmee hij waarschijnlijk het pad effende voor Boris Johnson.

Een lezer van de Engelse krant The Guardian heeft daar zo zijn eigen theorie over. Zijn redenering: nu David Cameron ontslag neemt, zal de volgende premier de verantwoordelijkheid en de gevolgen moeten dragen. En die kunnen enorm zijn, gaande van een zware economische crisis tot een Schotse onafhankelijk en mogelijk zelfs nieuwe onlusten in Ierland. Mocht Johnson premier worden, zou dat zo goed als zeker zijn politieke dood worden. Anderzijds kan hij als voorvechter van een brexit ook niet anders dan het vertrek wel door te voeren. "Boris Johnson is schaakmat gezet," is het besluit.

Stelt Schotland veto?
Iemand die alvast niet van plan is de brexit zomaar te laten doorgaan, is de Schotse premier Nicola Sturgeon. Uit de resultaten blijkt dat de Schotten helemaal geen vertrek uit de Europese Unie willen: maar liefst 62 procent stemde tegen. Sturgeon liet dan ook verstaan dat er bij een brexit mogelijk een tweede referendum komt over een Schotse onafhankelijkheid, zodat Schotland als onafhankelijke staat wel in de EU kan blijven. Twee jaar terug werd al zo’n referendum gehouden, toen stemde 55 procent van de Schotten tegen. Intussen lijkt het tij te keren: in een poll van de Britse Sunday Times gaf 52 procent aan voor Schotse onafhankelijkheid te zullen stemmen als de brexit een feit is.

Gisteren ging Sturgeon zelfs nog een stapje verder: op de Britse zender BBC zei ze dat Schotland mogelijk een veto kan stellen, al is niet iedereen het erover eens dat dat effectief kan. Een en ander heeft te maken met de ingewikkelde samenstelling van de staten in het Verenigd Koninkrijk , maar Sturgeon onderzoekt alvast de mogelijkheid om een brexit te blokkeren via het Schotse parlement.

Gebroken beloftes
In ieder geval lijkt het Leave-kamp snel een deel van zijn momentum verloren te zijn. Nigel Farage van de eurokritische UKIP-partij ging een dag na het referendum al door het stof. Een van de grote beloftes van de brexitcampagne was namelijk dat iedere week 350 miljoen – die normaal naar Europa vloeit – in de Britse gezondheidszorg zou gepompt kunnen worden. Op de Britse televisie moest Farage echter toegeven dat dat niet zal gebeuren, en dat hij die belofte nooit zou gemaakt hebben.

Daarmee was het nog niet afgelopen: dit weekend doken beelden op van enkele maanden terug, waarop Farage wel degelijk (een deel van) dat geld beloofde aan de gezondheidszorg. Steeds meer Britten voelen zich dan ook bedrogen, en vragen zich openlijk af of ze wel de juiste stem hebben uitgebracht.