Waarom Cuba en VS bijna 60 jaar mokken

Obama komt aan in Cuba en alle nieuwsredacties ontploffen. We weten allemaal wel dat het een speciaal bezoek is, want de VS en Cuba, die komen niet zo goed overeen. Maar waarom is dat eigenlijk zo? En hoe is het ooit kunnen mislopen? Een overzicht.

Hoe is het allemaal begonnen?
Terug naar de jaren 50: de Cubanen zijn niet tevreden met het beleid van dictator Batista. Zijn bewind wordt gesteund door de VS en is vooral gericht op economische successen. Maar hij werd niet democratisch verkozen en trekt onder andere een aantal belangrijke rechten in van de bevolking. Vele Cubanen raken gefrustreerd, met de vorming van een guerrillabeweging tot gevolg. De bekendste gezichten daarvan zijn Fidel Castro en Che Guevara. Na een jarenlange strijd neemt Castro op 1 januari 1959 de macht over van Batista. Het begin van Castro's communistisch regime.

In 2012 stelde Fidel Castro nog zijn memoires voor over die tijd en zijn jeugdjaren in Cuba, een boek van bijna duizend pagina's dik.

Castro heeft genoeg van VS
In het begin loopt het nog goed, maar in 1960 verdwijnt de 'vriendschap' tussen de VS en Cuba. Castro sluit nieuwe handelsakkoorden: niet met de VS maar met de toenmalige Sovjet-Unie. Bovendien nationaliseert hij alle buitenlandse bezittingen - zoals Amerikaanse bedrijven in Cuba - en verhoogt hij de invoertaksen op Amerikaanse producten. President Eisenhouwer slaat terug: hij snijdt bijna alle handel met Cuba af. De diplomatieke relaties tussen de VS en Cuba zijn nu echt begraven.

De meeste Cubanen staan achter Castro, maar liberale denkers zijn intussen gevlucht naar de VS en zinnen op wraak. Op 17 april 1961 voeren bijna 1.500 Cubaanse bannelingen een geheime invasie uit op de Varkensbaai in Cuba, met de steun van Kennedy. Maar het Cubaanse leger is te sterk en overmeestert de groep.

Volledige 'bloqueo'
Dat incident maakte de al 'kille' relaties tussen de VS en Cuba alleen nog maar kouder: op 7 februari 1962 verscherpt Kennedy de handelsblokkade met Cuba. Er geldt nu een volledig embargo. Amerikanen mogen nu ook niet meer naar Cuba reizen. Een echte kaakslag is het voor Cuba, dat een zwaar financieel verlies lijdt. Maar het oorspronkelijke opzet van de VS, Castro ten val brengen, slaagt niet.

Vijftig jaar na deze 'bloqueo', zoals de Cubanen het noemen, verkopen de Cubaanse sigaren weer volop. Dat komt door de nieuwe partner, China, die volop importeert en de VS een beetje 'vervangt'.

Absoluut dieptepunt: de Cubacrisis
In 1962 bereikt de relatie tussen beide landen een absoluut dieptepunt. In de VS komen ze te weten dat de Sovjet-Unie stiekem een raketbasis heeft geïnstalleerd in Cuba. De Koude Oorlog is dan volop aan de gang en de VS dreigt ermee Cuba binnen te vallen. Bijna twee weken lang leeft de hele wereld met het gevoel dat er elk moment een nucleaire oorlog kan losbarsten. Maar dankzij zéér diplomatische gesprekken lost de dreiging op. Beide grootmachten verwijderen hun raketten.

De dauw van Raúl
Een zieke Fidel geeft de leiding over zijn land over aan zijn broer Raúl Castro. Een cruciale stap naar de liberalisering van de Cubaanse economie. Raúl Castro zegt openlijk dat hij de dialoog wil aangaan met de VS. De dauw van de kille periode is ingezet.

De diplomatie is terug
Eén van de gevolgen van Raúl's 'zachtere' beleid was de heropening van de Amerikaanse ambassade in Havana, in augustus vorig jaar. Dat gebeurde na 54 jaar sluiting. Diezelfde zomer werd ook de Amerikaanse vlag voor het eerst gehesen sinds 1961. Eerder in 2015 schudden Obama en Raúl Castro ook al elkaar de hand tijdens een officiële ontmoeting in Panama.

Opnieuw handel tussen VS en Cuba?
En dan komt het grootste hoogtepunt tot nu toe: het officiële bezoek van Obama aan Cuba. Met de tweet "Que bolá Cuba?" (Hoe gaat het Cuba?) begroette de Amerikaanse president Obama op zondag 20 maart 2016 de Cubaanse bevolking, aan de start van zijn driedaagse officiële staatsbezoek aan het land. Tot grote vreugde van vele Cubanen, die zich hetzelfde afvragen als de rest van de wereld: is het handelsembargo tussen beide landen binnenkort voltooid verleden tijd?