Tusk mag met Davutoglu onderhandelen

De Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben Europees president Donald Tusk, Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en de Nederlandse premier Mark Rutte een mandaat gegeven om vrijdag onderhandelingen aan te knopen met de Turkse premier Ahmet Davutoglu over een akkoord over de aanpak van de vluchtelingencrisis.

De Europese leiders stemden donderdagavond op een top in Brussel de violen over een ontwerpakkoord dat een samenwerking met Turkije moet lanceren om de illegale immigratie naar Griekenland te stoppen en de mensensmokkelaars buitenspel te zetten.

Mandaat
De leiders besloten geen gemeenschappelijk standpunt op papier te zetten, maar gaven Tusk, Juncker en Rutte wel een mandaat om de Europese standpunten vrijdagochtend toe te lichten aan Davutoglu en de ultieme onderhandelingen op te starten. De leiders zouden omstreeks 13.00 uur dan opnieuw bijeenkomen om een balans op te maken en te bekijken of de landing kan ingezet worden.

Mensensmokkelaars
Op tafel ligt een ontwerpakkoord dat het 'business model' van mensensmokkelaars moet doorbreken. Turkije is bereid alle illegaal in Griekenland aankomende migranten terug te nemen, op voorwaarde dat de Europeanen voor elke heropname van een Syrische vluchteling een andere Syriër uit Turkije hervestigen. Dat moet migranten ontraden de gevaarlijke oversteek naar Griekenland te maken.

Delicaat punt
De Europeanen hebben het voorstel principieel aanvaard, maar ze willen dat de operatie strookt met het Europees en internationaal recht. "Er is vooruitgang geboekt, maar het blijft een delicaat punt", meldde premier Charles Michel na afloop. Cruciaal is het gegeven dat Griekenland Turkije als een veilig land beschouwt. Athene zou op dat vlak wel graag wat Europese ruggensteun krijgen, een vraag die vrijdag nog stof tot discussie zal opleveren, zo erkende de eerste minister.

Individuele behandeling
Om het voorstel te laten sporen met het Europees recht, is het voorts essentieel dat alle asielaanvragen in Griekenland nog steeds individueel behandeld worden. Die dossiers mogen wel hoogstens enkele dagen in beslag nemen. Samen met zijn Benelux-collega's drong Michel aan op Europese coördinatie om het Griekse asielsysteem te ondersteunen met experts, tolken, et cetera. België is alvast bereid tientallen mensen te sturen, aldus de premier.

"Geen blanco cheque"
Michel beklemtoonde ook opnieuw dat hij Turkije "geen blanco cheque" wil geven. Zo blijft België op zijn hoede voor een versnelde opheffing van de visumplicht. Michel herhaalde opnieuw dat de Turken aan de meer dan zeventig technische criteria moeten voldoen. Daarvoor moet het Turkse parlement nog negen wetten goedkeuren.

"Niet naïef zijn"

De Belgische regeringsleider pleitte ook voor een strikte monitoring van het akkoord, met een soort "noodrem" die ingeschakeld kanworden wanneer bijvoorbeeld zou blijken dat de heropname van migranten door Turkije niet loopt zoals gepland. "We mogen niet naïef zijn", aldus Michel, die waarschuwde voor "onomkeerbare" beslissingen over zaken als visaliberalisering.

"Akkoord erg moeilijk uit te voeren"
Zelfs als Europa vandaag een akkoord bereikt met Turkije over het terugsturen van vluchtelingen, is het uitvoeren ervan verre van evident. "Europa kan vluchtelingen niet zomaar collectief naar Turkije terugsturen", zegt VTM NIEUWS-journalist Jelle Frencken. De dossiers van vluchtelingen moeten individueel behandeld worden en dan nog kunnen ze beroep aantekenen. Pas dan kunnen ze worden teruggestuurd.

Erdogan: "Aanslag kan ook in Brussel"
De Turkse president Recep Tayyip Erdogan vindt dat de Europese landen zich “roekeloos” gedragen bij de onderhandelingen over de vluchtelingencrisis. “Ze dansen in een mijnenveld”, zei hij tijdens een toespraak, “Er is geen enkele reden dat de bom die ontplofte in Ankara ook niet in Brussel kan ontploffen."