Nieuwe EU-top Turkije op komst

Omstreeks 2.15 uur vrijdagochtend hebben de Europese staatshoofden en regeringsleiders hun debat over de vluchtelingencrisis en de migratiepolitiek afgerond. Dat verliep moeilijker dan verwacht en nam meer dan zes uur in beslag. Er werd overeengekomen dat begin maart een EU-Turkije-top wordt georganiseerd.

Het migratiedebat verliep in een gespannen sfeer. De Griekse premier Alexis Tsipras drukte van bij de start zijn onvrede uit over recente uitlatingen dat het misschien beter zou zijn dat zijn land de Schengenzone verlaat. Hij legde punt voor punt uit welke inspanningen Griekenland al geleverd heeft voor de vele vluchtelingen die op de eilanden aankomen en dat het land zich in zeer moeilijke omstandigheden moet weten te beredderen.

Tijdens het debat werd de verdeeldheid tussen de EU-lidstaten duidelijk. "Je zag hoe twee logica's botsen: enerzijds de landen die willen samenwerken, anderzijds de landen die voor een unilaterale aanpak opteren", zegt een bron.

Vooral Oostenrijk en Slovenië kregen een centrale rol tijdens de discussie. Wenen kondigde donderdag aan dat het vanaf vandaag/vrijdag de instroom van asielzoekers gaat plafonneren. Oostenrijk zal nog maximaal tachtig asielaanvragen per dag aanvaarden. Daarnaast mogen dagelijks nog maximaal 3.200 vluchtelingen doorreizen naar Duitsland. De quota gaan gepaard met een forse uitbreiding van de controles aan de grensovergangen met Slovenië, Hongarije en Italië. Slovenië besliste dan weer dat het militairen naar zijn grens met Kroatië zal sturen om de vluchtelingen tegen te houden.

"Het risico van deze aanpak is dat als één land met quota begint te werken, anderen zullen volgen. Zo wordt er een domino-effect gecreëerd", zegt de reeds genoemde bron.

Turkije
De landen die meer samenwerking bepleiten, met Duitsland voorop, willen op voorwaarde dat Turkije bijkomende inspanningen doet, Syrische vluchtelingen vanuit Turkije in Europa hervestigen. "We moeten een strijd tussen plannen A, B en C vermijden", zei Europese Raadsvoorzitter Donald Tusk na afloop van de vergadering. "We moeten werken aan een synthese van de verschillende plannen."

Migratiebeleid 
Dat het debat meer dan zes uur in beslag nam, heeft veel te maken met het feit dat haast alle aspecten van het migratiebeleid ter sprake kwamen. Af en toe was de spanning te snijden, bijvoorbeeld toen de Italiaanse premier Matteo Renzi ermee dreigde de Oost-Europese landen financieel droog te leggen als ze geen vluchtelingen op willen nemen. De Europese Commissie argumenteerde tijdens het debat over Oostenrijk dat het opleggen van quota in strijd is met de Oostenrijkse verplichtingen onder Europees en internationaal recht.

Desondanks stelde de Duitse bondskanselier Angela Merkel genoegzaam vast dat ook Oostenrijk de formele conclusies van het debat goedgekeurd heeft. Alle leiders zijn het erover eens dat het actieplan dat met Turkije overeengekomen werd een prioriteit blijft. Zowel Europa als Turkije moet meer doen om het te doen slagen. "De stroom migranten die vanuit Turkije in Griekenland aankomt, blijft te hoog", staat in de tekst te lezen. "We moeten een substantiële en duurzame vermindering zien van het aantal illegale grensoverschrijdingen van Turkije naar de EU."

"We moeten alles doen om het (actieplan) te doen slagen", verklaarde Tusk op zijn persconferentie. Begin maart organiseert hij daarom een top waar de 28 Europese leiders rechtstreeks met de Turkse premier Ahmet Davutoglu zullen onderhandelen - zelfs de komst van president Recep Tayyip Erdogan wordt niet uitgesloten. Davutoglu gelaste woensdag zijn reis naar Brussel, en zijn deelname aan de vergadering van de landen die vluchtelingen willen hervestigen, af na de aanslag in Ankara. Ook het uitstel van dat overleg bemoeilijkte het debat op de top.

Tusk riep tijdens zijn persverklaring nog op tot meer coördinatie en tot het eindelijk uitvoeren van de maatregelen die de voorbije maanden genomen werden in het kader van de crisis.