Dossier President Trump

Dit moet u weten over voorverkiezing Iowa

Vandaag verschuift het politieke hart van de Verenigde Staten even van Washington naar Des Moines, de hoofdstad van de staat Iowa. Daar vinden de eerste voorverkiezingen plaats in de race naar het Witte Huis. Het is de traditie dat de inwoners van de conservatieve ‘Hawkeye State’ de verkiezingen officieel op gang trappen. Maar waarom is die voorverkiezing in Iowa nu net zo belangrijk? En wat is het verschil nu ook weer tussen een caucus en een primary? Een overzicht.

"Enorme boost voor winnaar"
De mening van het conservatieve Iowa is niet bepaald een weerspiegeling voor die van de Amerikaanse bevolking. “Maar toch is die eerste voorverkiezing in Iowa erg belangrijk”, zegt VTM NIEUWS-anchor en Amerikakenner Elke Pattyn. “Ze creëren een soort momentum voor de winnaar. Het maakt dan zelfs niet uit hoeveel kiezers er komen opdagen, want ze geven de winnaar een enorme boost in de campagne.”

Prognose Iowa niet altijd juist
Sinds 1976 mogen de inwoners van Iowa als eerste stemmen in de voorverkiezingen. Wie hier wint begint de race als koploper en rekent op veel media-aandacht. Veel kandidaten zetten daarom alles op alles in die staat. Toch merkt Elke Pattyn op dat de prognose van Iowa niet altijd juist is: “Als we kijken doorheen de geschiedenis, hebben de voorverkiezingen in Iowa een op de twee keer de juiste kandidaat voorspeld. Anderzijds werd Bill Clinton, in het jaar dat hij president werd, slechts vierde in Iowa.

Verlies kan einde verhaal betekenen
Het is dus nog koffiedik kijken of de uitslag in Iowa een weerspiegeling is van wie uiteindelijk de presidentskandidaat van beide partijen wordt. Voor de verliezer heeft de uitslag in Iowa veel grotere gevolgen. De Amerikaanse media zullen het niet nalaten de verliezers met de grond gelijk te maken. De kans dat daardoor de geldschieters zich terugtrekken, is dan ook niet onbestaande. Op die manier is het toch mogelijk dat de voorverkiezing in Iowa verregaande gevolgen heeft voor de rest van de verkiezingen.

Zijn die voorverkiezingen niet overbodig? Het wordt toch Clinton tegen Trump?
Iedereen dacht altijd dat het een uitgemaakte zaak was: Hillary Clinton kan niet verliezen van die 74-jarige socialist, Bernie Sanders. Dat blijkt nu toch wel anders. In Iowa, waar de eerste voorverkiezing is, ligt het heel dicht. Sanders heeft een tijdje op kop gelegen, staat nu iets achter, maar is zeer gevaarlijk dicht bij Clinton gekropen. Dus ook daar is het niet helemaal uitgemaakt. Sanders kan nog de eerste én de tweede voorverkiezing winnen.

Donald Trump mag dan wel ver voor staan in de peilingen, hij moet natuurlijk alle mensen die in de polls op hem stemmen, ook echt naar het stemhokje krijgen. Trump is daarnaast een kandidaat met zeer extreme ideeën. Hij heeft een hele groep fervente aanhangers maar heeft ook heel wat mensen die absoluut niet op hem gaan stemmen. Het valt af te wachten hoe dat evenwicht zit. Misschien komen Ted Cruz of Marco Rubio, die gematigder is, dichterbij.

Wat is het verschil tussen 'caucus' en 'primary'?
Een traditionele stembusgang wordt het niet in Iowa, want de verkiezing vindt plaats in de vorm van een caucus. Dat is een lang en ingewikkeld proces en is vaak minder representatief. “Een primary is een echte stemgebeurtenis. Je gaat naar een loket en je brengt je stem uit”, zegt Johan Verbeke, de ambassadeur van België in de Verenigde Staten.

Een caucus is meer een deliberatief proces. Daar presenteren kiezers hun stem in het openbaar, terwijl een primary geheim is. Tijdens de bijeenkomst geven de aanwezigen de naam van hun voorkeurskandidaat. Tijdens de caucussen van de Democraten mogen de deelnemers elkaar in een tweede ronde proberen overtuigen dat ze de foute keuze hebben gemaakt.

“Spektakel voorbij, nu sereen debat"
De verschillende kandidaten zijn al maanden campagne aan het voeren en aan het debatteren, maar vandaag start in Iowa de echte race naar het Witte Huis. “Het is nog veel te vroeg om projecties te maken”, zegt Johan Verbeke. “Tot nu toe waren de verkiezingen een groot spektakel: it’s free, let’s play. Maar nu komen we stilaan dichter bij de realiteit. Mensen komen tot het besef dat we niet lichtvaardig kunnen omspringen met dit land. Iemand als Rubio, die ver achter ligt in de peilingen, kan dan nog op de voorgrond komen.”

Waar en wanneer vinden de voorverkiezingen plaats?

De Amerikaanse voorverkiezingen vinden dit jaar plaats tussen februari en juni. De democraten en republikeinen houden hun voorverkiezingen ook niet altijd op dezelfde dag. Op onderstaande kaartjes kan je een overzicht zien van wanneer er in welke staat een primary of een caucus wordt gehouden. De staten die op Super Tuesday (1 maart) hun voorverkiezing houden zijn apart aangeduid.