Dossier Opinie & analyse

OPINIE: "To deal or not to deal"

Robin Ramaekers is journalist voor VTM NIEUWS op de buitenlandredactie. Hij volgt momenteel de gesprekken over het nucleaire programma van Iran in het Zwitserse Lausanne.

Dikke regenwolken hangen boven Lausanne, met af en toe een straaltje zon dat Lac Leman doet schitteren. Gevolgd door een plensbui. Het kan moeilijk meer symbolisch de sfeer vatten die hier hangt. Terwijl de Iraanse, Amerikaanse, Russische, Chinese, Franse en Duitse delegaties in de luxueuze salons van Hotel Beau Rivage met papieren heen en weer schuiven, probeert de verzamelde wereldpers er het beste van te maken. De zelfopgelegde deadline van vandaag middernacht komt uur na uur dichterbij. 18 maanden na het begin van de onderhandelingen weet niemand hoe dicht of hoe ver we nu eigenlijk van een akkoord zijn. Dus wordt er druk gefilosofeerd over hoe we hetgeen er straks al dan niet uit de bus komt moeten noemen: een "agreement", een akkoord dus, of eerder een "understanding", een wederzijds begrip?

En als dat wederzijds begrip er komt, waar gaan ze dat dan verkondigen? In Lausanne zou je denken, aangezien we hier allemaal zitten... Neen, Iran zou bezwaar hebben geuit tegen de voor de hand liggende locatie omdat het VN-hoofdkwartier in Genève toch een meer neutrale locatie zou zijn. Of Iran echt zulke bezwaren heeft geuit weten we natuurlijk niet zeker, maar de VS zouden alvast hebben laten weten dat ze niet van plan zijn om te verhuizen naar Genève. Als er al sprake zou zijn van een Iraans bezwaar. Als er al sprake zou zijn van een akkoord straks. Of moeten we zeggen: een wederzijds begrip?

Je zou bijna vergeten dat het hier echt wel om een historische diplomatieke toenadering gaat, met potentieel erg verregaande gevolgen voor het Midden-Oosten en de rest van de wereld. Als Iran en de VS - en de rest van de betrokken partijen - er in slagen om overeen te komen. Als er een gemeenschappelijk standpunt naar voren komt waarin Iran zich engageert om voor een periode van minstens tien jaar geen uranium meer te verrijken dat het land atoomwapens zou kunnen bezorgen. Dan zouden de economische sancties tegen het land worden opgeheven. En wat wil dat zeggen? Heel kort samengevat wil dat zeggen dat Iran na decennia van (vooral Westers) isolement, opnieuw een voet tussen de deur krijgt in de internationale gemeenschap. Een eind aan de economische sancties betekent dat Iran een toekomstperspectief kan bieden aan haar zeer jonge bevolking, en dat het regime zichzelf een aanzienlijke mate van interne stabiliteit verwerft. In ruil voor het opgeven, voor een periode van tien jaar, van het mogelijk creëren van een atoombom.

Het klinkt verleidelijk, maar vanzelfsprekend is het niet. Er zal alleen een akkoord, of een wederzijds begrip, op tafel komen als alle betrokken partijen het ook aan het thuisfront als een overwinning kunnen verkopen. En daar wringt het schoentje uiteraard. Alle betrokken partijen lijken er van overtuigd dat er heel wat te winnen valt, maar een overwinning zal zowel voor Iran als voor de VS, in de punten en de komma's zitten. De belanghebbenden die niet mee aan tafel zitten, om Israël of Saoedi-Arabië niet te noemen, zullen er alles aan doen om wat er hier uit de bus komt, of niet komt, maximaal in hun eigen politieke voordeel te vertalen. Als er iets uit de bus komt zal het een ramp zijn voor sommigen. Als er niets uit de bus komt zal het een catastrofe zijn voor anderen. Niets is voor de betrokken partijen geen optie. Alles ook niet.

En daarmee zijn we terug bij de reden waarom de verzamelde wereldpers hier over Lac Leman zit te staren, in afwachting van een verklaring die er misschien komt, of misschien ook niet. Die misschien duidelijk ergens over zal gaan, of misschien ook duidelijk niet. Ik zie hier Israëlische en Iraanse journalisten samen een kopje koffie drinken. Ik hoor dat John Kerry en zijn Iraanse collega Mohammad Zarif dat intussen ook al meerdere kopjes gedaan hebben. Misschien is het belangrijkste nieuws op dit moment wel dat we nu al te maken hebben met een diplomatieke toenadering die historisch te noemen is. Die toenadering zal hoe dan ook gevolgen hebben in de nabije toekomst. Dreigende wolken, doorbrekende zonnestralen en nu en dan een fikse bui. Zo zal het zijn.