4 vragen over het ECB-besluit

De Europese Centrale Bank (ECB) kondigt vanmiddag historische maatregelen aan om de Europese economie aan te zwengelen. Verwacht wordt dat de ECB de geldkraan zal opendraaien en op grote schaal staatsobligaties zal aankopen. Maar wat betekent dat juist? En vooral: wat zijn de gevolgen voor u? Vier vragen over het ECB-besluit.

    • Waarom wil de ECB actie ondernemen?

De Europese Centrale Bank wil iets aan de slabakkende economie in Europa doen, de economische groei aanzwengelen en de deflatie in Europa tegengaan. Deflatie betekent dat je voor hetzelfde bedrag in de toekomst meer kan kopen.

    • Wat gebeurt er?

Verwacht wordt dat de ECB 500 tot 1.200 miljard euro in de Europese economie gaat pompen door in een periode van één tot twee jaar elke maand 50 miljard euro aan Europese staatsobligaties op te kopen. Het geld dat daarvoor nodig is, drukt de ECB bij.

Concreet: de Europese Centrale Bank drukt geld bij en verruimt zo de geldhoeveelheid in de eurozone (‘kwantitatieve verruiming’). Met dat geld koopt de ECB elke maand voor 50 miljard euro aan staatsleningen (ofwel ‘obligaties’) aan van banken of financiële instellingen van de verschillende leden van de eurozone. Het zou voor het eerst zijn dat de ECB overgaat tot het systematisch en in zulke hoeveelheden opkopen van staatsleningen.

    • Gevolgen?

Globaal gezien wil de ECB de rente doen dalen om de economie op die manier aan te zwengelen. Concreet zijn er drie effecten die daarvoor moeten zorgen.

1. Sparen wordt minder aantrekkelijk

Door de geldinjectie van de ECB zal de rente bij de banken dalen. Door die dalende rente wordt sparen minder aantrekkelijk. De Europese Centrale Bank hoopt dat mensen op die manier minder geld op hun spaarboekje zullen parkeren en meer zullen investeren in aandelen en vastgoed.

2. Lenen wordt aantrekkelijker

De dalende rente zorgt er ook voor dat banken goedkoper geld kunnen uitlenen aan bedrijven en particulieren. In theorie – en daar hoopt de ECB op – zwengelt goedkoper lenen meer uitgaven en investeringen aan.

3. Koers van de euro daalt, export stijgt

Door het drukken van geld, doet de ECB aan geldcreatie. Dat extra geld zorgt ervoor dat de euro goedkoper wordt. Aangezien Europese producten daardoor goedkoper worden voor de rest van de wereld, moet de goedkopere euro er op zijn beurt voor zorgen dat er meer export komt. Ook die stijging in de export moet de economie aanzwengelen.

    • Kritiek?

Er komt vanuit verschillende hoeken kritiek op het plan van de ECB. Het zou overigens voor het eerst in zijn geschiedenis zijn dat de ECB op een dergelijke grote schaal en voor een dergelijke grote hoeveelheid staatsobligaties aankoopt.

Vooreerst komt er kritiek op het feit dat sparen minder aantrekkelijk zal worden. Iets waar onze minister van Financiën ook voor waarschuwt. Hij spreekt van een “aanslag op ons spaargeld”. Belgen sparen traditioneel veel. Door deze maatregelen zou ons spaargeld plotsklaps minder opbrengen (de dalende rente) én minder waard zijn (de koers van de euro die daalt).

Ook op het grotere plaatje is kritiek. In tegenstelling tot eerdere, kleinschalige opkoopoperaties, koppelt het ECB dit keer geen voorwaarden aan hun aankoop. In het verleden moesten lidstaten zich aan een streng toezicht houden op hun financiële hervormingen en bezuinigingen. Dat is nu niet het geval, wat kritiek oogst van Duitsland. Het geeft landen die hun overheidsfinanciën niet op orde hebben financiële ruimte, waardoor ze niet geneigd zullen structurele ingrepen te doen.

Bovendien is het helemaal niet zeker of de techniek van kwantitatieve verruiming zal werken in de eurozone en is het maar de vraag of een dergelijke grote schuldopbouw geen hypotheek legt op de toekomst.