Geen plaats in instelling voor 491 Belgen, ze moeten wachten in gevangenis

Op dit moment worden 491 mensen met psychische problemen geïnterneerd in de Belgische gevangenissen. Die horen daar niet, maar worden verplicht om er op speciale psychiatrische zorg te wachten. Dat blijkt uit cijfers die VTM NIEUWS kon inkijken. Ons land is daar door Europa al verschillende keren voor veroordeeld en moest het oplossen voor het eind van het jaar, maar dat gaat niet lukken. De familie van zo'n geïnterneerde doet voor het eerst haar verhaal.

Bob (nu 36) was dertien toen hij met drugs begon te experimenteren. "Enkele jaren later werd duidelijk dat de jonge man waanbeelden had, stemmen hoorde, met psychoses kampte", vertellen zussen Dorien en Tina. Drugs waren zijn uitweg om de stemmen te dempen. Bob werd uiteindelijk opgenomen, maar door zijn dubbele diagnose - hij is een druggebruiker én iemand met psychoses - lijkt geschikte begeleiding onvindbaar.

Klacht indienen
De familie van Bob werd aangeraden om elke keer er een probleem was, klacht in te dienen. Enkel op die manier kon een zwaar genoeg dossier gecreëerd worden en konden er rechterlijke stappen ondernomen worden om Bob verplicht te interneren.  Het was voor de familie van Bob de enige manier om Bob naar een centrum te brengen waar hij specifiek voor zijn ziektebeeld behandeld kon worden.

Gevangenis
Een rechter sprak inderdaad uit dat Bob naar een specifieke instelling moest overgebracht worden. Doordat daar echter geen plaats was, is Bob zonder uitleg naar de gevangenis gebracht. "Een uur na de uitspraak stonden ze aan de instelling, zonder uitleg. Maar zo'n verandering van omgeving en begeleiding is voor mensen met zijn ziektebeeld erg slecht" vertellen zussen Dorien en Tina.

De familie van Bob heeft ook geen idee hoe lang hij daar nog zal moeten blijven en is ook niet op de hoogte van hoe hij zich voelt. "Een heel frustrerend gevoel. Want dat is iemand die je graag ziet, dat is je broer, dat is je kind, en je moet die in de gevangenis gaan bezoeken terwijl die eigenlijk gewoon ziek is en daar niet hoort."

Nooit zo diep gezeten
Het gevangenispersoneel erkent dan wel dat Bob ziek is en handelt naar zijn ziekte, "maar dat is geen behandeling", aldus zijn familie. "Wij willen dat hij eindelijk de hulp krijgt die hij nodig heeft. We zoeken al twintig jaar naar een oplossing, maar hij valt constant door de mazen van het sociale vangnet. We dachten, met die uitspraak van een internering, dat hij eindelijk gespecialiseerde psychologische hulp ging krijgen. Maar ineens zit hij in de gevangenis, en heeft hij eigenlijk nog nooit zo diep gezeten als nu.

500 geïnterneerden
Bob is niet de enige die op hulp wacht in de gevangenis. Nog 491 andere mensen verblijven op dit moment in Belgische gevangenissen, omdat de hulpcentra overvol zitten. "Het is schrijnend dat dat kan in een land zoals België en dat er zo'n machteloosheid overheerst", besluiten de zussen van Bob.

België al 25 keer veroordeeld
Twee jaar geleden heeft het Europese Hof voor de Rechten van de Mens aangehaald dat het probleem in ons land structureel moest worden aangepakt. Ons land werd intussen al 25 keer veroordeeld en kreeg een deadline van twee jaar om het probleem fundamenteel op te lossen. De deadline nadert, op 6 december zou niemand nog in een instelling mogen wachten in de gevangenis. Hoewel er in 2014 nog 1.088 mensen in de gevangenissen wachtten op een plaats en dat er nu nog 491 zijn, zullen we die deadline niet halen. In de tussentijd werden er twee nieuwe psychiatrische centra gebouwd om die geïnterneerden weg te krijgen uit de cel. Alleen waren die centra in Gent en Antwerpen onmiddellijk vol.

Nog 3 nieuwe centra
Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) geeft aan dat er een enorme inhaalbeweging geweest is dankzij de samenwerking van Justitie met Volksgezondheid: “We moeten op dit elan verder werken en dan zal dat binnen een aantal jaren wel een feit zijn”. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) bevestigt dat er beslist is drie nieuwe interneringinstellingen te bouwen, in Aalst, Waver en Bever, die instellingen zullen 500 tot 600 mensen kunnen herbergen.

(Lees verder onder de video)

Verschil psychiatrie en gevangenis
De enige gelijkenis tussen een psychiatrie en een gevangenis is de hoge beveiliging. Er zijn in beide instellingen bewakingscamera’s en cellen, maar in een psychiatrie gaan die cellen overdag open. Mensen kunnen er in groep leven, krijgen werktherapie, kunnen in een atelier gaan werken en volgen therapie die specifiek voor hun stoornis wordt opgestart. Er wordt gewerkt op genezing, wat in een gevangenis niet gebeurt.