Fipronil in eieren: een overzicht

Het fipronilschandaal woedt nu al bijna twee weken in België en Nederland. Nog steeds is niet helemaal duidelijk wie verantwoordelijk is voor de schadelijke stof in de eieren. We lijsten even op wat er de afgelopen weken is gebeurd en wat we nu weten.

Fipronil?
Het grote probleem is de stof fipronil, een pesticide die gebruikt wordt om insecten te bestrijden. Het wordt vaak gebruikt in vlooienbanden van honden en katten, maar het gebruik ervan wordt sterk gereguleerd. Zo mag het niet gebruikt worden op dieren die bestemd zijn voor de voedselketen, en dat is nu wel gebeurd. Een bestrijdingsmiddel met fipronil zou gebruikt zijn geweest om bloedluizen te verdelgen in kippenkwekerijen. Via de kip zou die dan in de eieren zijn beland.

2 juni
Het schandaal barstte los op 20 juli, maar de bal ging eigenlijk al veel vroeger aan het rollen: namelijk op 2 juni. Toen meldde een eierbedrijf uit Sint-Niklaas aan het FAVV (Federaal Agentschap voor de Voedselveiligheid) dat het de stof aantrof in een lading eieren. Vreemd genoeg bleef dat verhaal toen onder de radar.

Maar op 20 juli vallen parket en politie vallen binnen bij Poultry-Vision, een bedrijf in het Kempische Weelde bij Ravels. Daar werden toen stalen van producten meegenomen. Enkele dagen later sluit de NVWA, het Nederlandse voedselagentschap, 180 pluimveebedrijven in Nederland. Bij sommigen van hen zijn sporen van fipronil aangetroffen. Alle bedrijven hadden hun kippen tegen bloedluizen laten behandelen door het bedrijf Chickfriend, dat naar eigen zeggen zijn product haalde bij Poultry-Vision.

Kritiek op FAVV
Al snel krijgt het verhaal in België een staartje. Op 25 juli beslist het Federaal Voedselagentschap in ons land de eieren van enkele pluimveebedrijven uit de handel te halen. Toch kon of wou het FAVV in het belang van het onderzoek niet zeggen of mensen besmette eieren in huis hadden gehaald. 

Terwijl in Nederland codes vrijgegeven worden waaraan mensen besmette eieren kunnen herkennen, blijft de onduidelijkheid in België groot. Wanneer Delhaize, Albert Heijn, Colruyt, Aldi en Lidl eieren uit de rekken beginnen halen, kijkt iedereen vragend naar het FAVV. “De situatie in Nederland en België is volledig verschillend”, zegt Stragier aan VTM NIEUWS. “Bij onze noorderburen zijn veel hogere concentraties aangetroffen dan bij ons.” En, benadrukt het FAVV: er is nooit gevaar geweest voor de volksgezondheid.

Gevaar voor gezondheid?
Fipronil is pas gevaarlijk voor mensen in hoge dosissen. Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) zei dat de concentraties tien maal lager liggen dan de alarmgrens. Toxiloog Jan Tytgat rekende uit dat er pas een probleem optreedt wanneer een man van zeventig kilo vifjtien eieren eet in 24 uur tijd, voor een kind van 23 kilo zijn dat er vijf. Mensen die toch te veel eten, raken zeer geagiteerd en kunnen epileptische aanvallen krijgen. Het FAVV heeft altijd benadrukt dat er daar nooit gevaar voor is geweest.

Politieke kritiek
Toch neemt niet iedereen genoegen met die uitleg. Oppositiepartijen sp.a en Groen eisen een grondig onderzoek. Minister van Landbouw Denis Ducarme (MR) gaat in op die vraag en vraagt zich openlijk af waarom het FAVV zo lang heeft gewacht om duidelijkheid te brengen. “De consumentenbescherming moet voorrang krijgen”, klonk het.

Het onderzoekt breidt zich daarna nog verder uit naar Frankrijk en Duitsland. De Duitse minister van Landbouw vreest dat er minstens drie miljoen besmette eieren zijn geleverd aan Duitsland en vraagt duidelijkheid aan België en aan Nederland.

Verantwoordelijk?
In het onderzoek wordt zowel de rol van het Nederlandse Chickfriend als van het Belgische Poultry-Vision bekeken. Volgens Gazet van Antwerpen werd bij Poultry-Vision 6.000 liter fipronil gevonden, die afkomstig zou zijn uit Roemenië. Toch houdt de zaakvoerder vol dat hij het product nooit heeft gebruikt om bloedluizen bij kippen te bestrijden.

Vorige week werd wel duidelijk dat het Nederlandse bedrijf Chickfriend geen geldige vergunning had om bloedluizen te bestrijden. Het bedrijf zou in 2014 ook al eens in opspraak zijn gekomen. Chickfriend zelf is niet bereikbaar voor commentaar.