"Basiskennis scholieren krijgt harde klappen"

De algemene kennis van onze jongeren gaat er erg op achteruit. Dat blijkt uit een onderzoek van Het Laatste Nieuws, dat bestond uit 22 testen en gesprekken met twintig leerkrachten. Vooral in het lager onderwijs daalde de algemene kennis van de leerlingen de afgelopen vijftien jaar, maar ook in het middelbaar (ASO, TSO en BSO) is die tendens merkbaar. Hoewel onderwijsdeskundigen benadrukken dat ons onderwijs internationaal nog altijd goed scoort, voorspellen ze ook dat de dalende lijn in volgende peilingen verder zal gaan. 

Er werden voor het onderzoek 22 verschillende testen geselecteerd voor elf vakken. De testen werden allemaal minstens één keer herhaald in de afgelopen vijftien jaar, waardoor er een evolutie kan worden getoond. 

Elke test is slechter
Uit de testen werd onder meer duidelijk dat leerlingen gemiddeld voor élke test slechter scoorden dan wanneer dezelfde testen eerder werden uitgevoerd. Dat geldt voor ieder vak en op elk onderwijsniveau. Vooral wiskunde, begrijpend lezen en Frans doen het in het lager onderwijs opvallend slecht. En ook in het secundair onderwijs zijn de resultaten voor wiskunde alarmerend, net als die voor informatieverwerking, leesvaardigheid, economie en wetenschappen. Het is een verontrustende tendens, die bij leerkrachten erg gevoelig ligt.

Basiskennis krijgt klappen
De testen werden aangevuld met gesprekken met twintig leerkrachten, die elk minstens tien jaar ervaring hadden voor de klas. Uit die gesprekken bleek dat een algemene daling van de basiskennis aan de basis van de negatieve testresultaten ligt. 18 op de 20 ervaren leerkrachten antwoordde bevestigend op de vraag of ze een daling van kennis merken bij leerlingen. “De brede basiskennis heeft klappen gekregen”, klinkt het. “We moeten almaar meer tijd steken in het leggen van een basis.”

Te weinig toppers
De leerkrachten missen ook toppers in hun klassen, jongeren naar wie andere leerlingen kunnen opkijken en die de rest omhoog trekken. “Degene die er écht voor willen gaan, die kunnen zich nog zeker meten met leerlingen van tien jaar geleden. Maar vroeger had je meer van dat soort leerlingen in één klas."

Kennis versus inzicht
"Kennis kunnen toepassen is tegenwoordig belangrijker dan abstract kunnen denken", klinkt het nog bij de leerkrachten. "Maar kennis toepassen, is enkel mogelijk als je het voldoende aangeleerd krijgt en als je kan terugvallen op een solide basis." Dat het zwaartepunt in het onderwijs de afgelopen jaren is verschoven van kennis naar vaardigheid en inzicht vinden leerkrachten geen slechte zaak, “al mag het aspect kennis niet verwaarloosd worden".

Crevits reageert
Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) zegt dat ze bezig is met het onderwijs te vernieuwen, net om de kennis van de leerlingen terug omhoog te krikken.

"Er komen onder andere eindtermen die basisgeletterdheid zijn en die door iedereen minimaal gekend moeten zijn", vertelt Crevits. "Ook de aandacht voor taal moet globaal beter worden. En dat is de reden waarom we bijvoorbeeld kleuterscholen ook extra middelen geven om instappers in de kleuterklas beter Nederlands te leren."

Of dat ambitieus genoeg is? "Elke hervorming die je doet in het onderwijs is een hervorming op lange termijn. De oorsprong van die daling vinden we tien, vijftien jaar geleden, toen de lat op een bepaald moment lager gelegd is. Dan besef je ook dat je dat in één jaar niet kan ombuigen."

De Wever haalt uit
N-VA-voorzitter Bart De Wever vindt de uitleg van onderwijsminister Crevits onvoldoende en wil de lat in het onderwijs hoger leggen. Als het kan wil N-VA in de volgende regering de bevoegdheid onderwijs zelfs opeisen.

“Wij hebben samen met minister Crevits bestuurd. We zijn heel vaak gebotst, dat is geen geheim. Ik zou heel graag onze stempel verder doordrukken in de volgende legislatuur, omdat ik mij zorgen maak. Dit is voor alle duidelijkheid geen aanval op minister Crevits. Het is gewoon een bezorgdheid die ik heb”, zegt De Wever.