"Gevangenis is net opslagplaats"

Belgische gevangenissen zijn niet meer dan opslagplaatsen. Dat zeggen de Commissies van Toezicht op het Gevangeniswezen. Vandaag debatteren gevangenisdirecteurs, magistraten, advocaten en politici in het federale parlement over de toestand in de Belgische gevangenissen.

De cellen zitten overvol, gevangenen kunnen maar 1 of 2 keer per week douchen en de cipiers zijn overwerkt. Dat is het beeld dat de commissies vandaag schetsen in het parlement. Dat onze gevangenissen overbevolkt zijn, is een oud zeer. Er zijn in België bijna 12.000 gedetineerden, maar er zijn slechts 9.400 plaatsen in de gevangenissen. Ondanks de inspanningen van Justitie om extra plaatsen te creëren, blijft de situatie nijpend. “De gevangenissen zijn verworden tot opslagplaatsen, terwijl de politici niet beseffen welke risico’s en schade dat met zich meebrengt”, zegt de toezichtscommissie uit de gevangenis van Lantin. “De situatie in Lantin, zoals in andere gevangenissen, is verontrustend op vlak van hygiëne, overbevolking, zeden en personeelsgebrek.”

Als de overwerkte cipiers in staking gaan, verliezen gevangenen zelfs hun meest elementaire rechten, zegt de toezichtscommissie uit de gevangenis van Namen. De gevangenen krijgen dan geen bezoek van hun advocaat of familie, kunnen niet douchen en krijgen vaak hun maaltijd of medicijnen niet op tijd. De Belgische afdeling van het Internationaal Observatorium pleit daarom voor een minimumdienstverlening in geval van staking.

De deelnemers aan het debat willen dat er ingrijpende veranderingen komen. Het opvallendste voorstel komt van Hans Claus, de directeur van de gevangenis van Oudenaarde. Hij pleit voor kleine detentiehuizen met een beperkt aantal gedetineerden in plaats van de grote gevangeniscomplexen. Die huizen hebben alle noodzakelijke voorzieningen en een begeleiding op maat van de gevangenen. Met bijna 12.000 gevangenen en 600 gemeenten in België, zou elke gemeente twee detentiehuizen kunnen oprichten met elk tien gedetineerden, zegt Claus. Niet alleen de levensomstandigheden van de gevangenen zouden erop verbeteren, maar ook de kostprijs van de kleine gevangenissen is volgens hem aanzienlijk lager. Een vierkante meter gevangenis kost in Beveren bijvoorbeeld 2.413 euro, tegenover 1.500 euro voor kleinschalige detentiehuizen, argumenteert de gevangenisdirecteur.

Vandaag maakt ook de commissie tegen foltering van de Verenigde Naties een nieuw rapport bekend over de toestand in de Belgische gevangenissen.