11 november: het einde van WO I

11 november of Wapenstilstand is in de eerste plaats de herdenking van het einde van WOI, maar doorheen de jaren is de dag het moment geworden om gevallen slachtoffers van alle conflicten te herdenken. Overal worden plechtigheden gehouden, met als uitschieter de herdenkingen aan de graven uit WOI.
Vandaag is het exact 95 jaar geleden dat de afloop van de Eerste Wereldoorlog werd ingezet, door de ondertekening van de wapenstilstand. Die werd ondertekend om 5 uur ’s morgens in een treinwagon in het Franse Rethondes. Om 11 uur ging de wapenstilstand in. Op 28 juni 1919 volgde de Vrede van Versailles, het officiële vredesverdrag van WOI.
De aanleiding naar de capitulatie van de Duitsers ging gepaard met een woelige situatie in eigen land. Het Duitse leger moest vanaf augustus 1918 steeds meer verliezen incasseren. Toen de belangrijkste bondgenoot Oostenrijk-Hongarije ophield te bestaan op 31 oktober 1918, leek het verhaal helemaal uit.
De Duitse marine had echter het plan opgevat om nog een laatste keer op volle kracht naar Engeland te varen, om er een heldhaftige dood te sterven. De moraal in het Duitse leger zat al op een dieptepunt en de Duitse matrozen weigerden mee te stappen in het plan. Er ontstond een rebellie die oversloeg naar de rest van het land.
Ondertussen was Max von Baden benoemd als nieuwe Duitse kanselier. Hij stond aan het hoofd van een overwegend links regering en kreeg de steun van generaal Erich Ludendorff, de man die de facto de touwtjes in handen had in de Duitse militaire plannen sinds 1916.
Von Baden had de taak om de uitzichtloze situatie van Duitsland te vertalen in vredesonderhandelingen met de geallieerden. Ludendorff steunde die plannen, maar met een achterliggend motief: een vrede zou de Duitse troepen de tijd geven om te hergroeperen, om zo in 1919 keihard uit te halen.
Toch stond keizer Wilhelm II zo’n vrede mogelijk in de weg, hij had de reputatie oorlogszuchtig te zijn. Von Baden dwong hem omwille van zijn reputatie op negen november af te treden. De republiek werd uitgeroepen (Weimarrepubliek), de Novemberrevolutie was een feit. Wilhelm II vluchtte naar Nederland.
De regering kon de onderhandeling over een vrede voortzetten en op 11 november 1918 werden de nodig handtekeningen gezet.
In Duitsland werd deze vredesdaad vanuit militair oogpunt bestempeld als een laffe daad. Volgens heel wat militairen was een overwinning nog mogelijk geweest en had de overwegend linkse regering het land een dolk in de rug gestoken. Later kreeg dit de naam Dolkstootlegende, aangezien een Duitsland militair sowieso het onderspit moest delven. De militaire leiding probeerde het volk een rad voor de ogen te draaien: de regering had gefaald en had militair succes in de weg gestaan. Zo schoven ze de verantwoordelijkheid voor nederlaag van zich af.