Pro-Deo niet langer gratis?

Wie een beroep wil doen op een pro-Deoadvocaat, zal in de toekomst remgeld moeten betalen. Dat is een van de voorstellen van minister van Justitie Annemie Turtelboom (Open Vld) voor de hervorming van de rechtsbijstand. De ministerraad zette vandaag het licht op groen voor die hervorming.

Het remgeld bedraagt tien euro bij de aanwijzing van een advocaat, 30 euro voor een extra procedure en nog eens 30 euro in beroep. Volgens Turtelboom gaat het om kleine bedragen, zodat de toegankelijkheid behouden blijft. Ze benadrukt daarbij dat de 30 euro extra niet zal gelden voor wie via bemiddeling een oplossing probeert uit te werken. Bovendien hoopt ze zo mensen te doen nadenken of ze echt een gerechtelijke procedure willen opstarten. Voor wie het remgeld echt niet kan betalen, kan er een afwijking worden voorzien. Wie een zaak die tegen hem is aangespannen wint, kan het remgeld ook terugkrijgen.

Volgens de minister was een hervorming broodnodig, want het aantal zaken waarin een beroep wordt gedaan op een pro-Deoadvocaat is in 15 jaar tijd verdubbeld. Daardoor swingen de kosten de pan uit. In 2012 kostte het systeem 78 miljoen euro aan de overheid. Begin jaren negentig bedroeg het kostenplaatje nog zo’n twintig miljoen euro. Vreemd genoeg toonde onderzoek van het Nationaal Instituut voor Criminologie en Criminalistiek (NICC) aan dat het aantal rechthebbenden niet navenant is gestegen.

Oppositiepartijen N-VA en Groen zijn niet tevreden over de plannen van de minister van Justitie. Kamerlid Sarah Smeyers (N-VA) heeft het over een budgettaire operatie die de oorzaken van het probleem niet aanpakken. "De plannen gaan lichtzinnig en eindeloos procederen bijvoorbeeld niet tegen. Ook de achterstand in de rechtsgang wordt niet afgeremd", zo reageert Smeyers.

Stefaan Van Hecke (Groen) benadrukt dat iedereen op elk moment recht heeft op een advocaat, ook diegenen die het niet kunnen betalen. "Dit regeringsplan is schadelijk voor de kwaliteit van de juridische bijstand. Mensen met minder geld zijn daarvan het eerste slachtoffer. In een democratie bespaar je niet op de rechtsstaat", aldus Van Hecke. "Juridische bijstand is een sociaal grondrecht, en kan niet in de eerste de beste budgetoefening sneuvelen". Van Hecke geeft wel toe dat het bestaande systeem verre van perfect is en dat misbruiken moeten worden aangepakt, "maar men mag het kind niet met het badwater weggooien".

De groenen hopen dat de minister haar plan intrekt en in samenspraak met de actoren een nieuw voorstel uitwerkt. Ook Smeyers roept Turtelboom op de dialoog met de betrokkenen voort te zetten.