Mochten agenten man in Gent neerschieten?

Gisteren schoten agenten een man neer die in het centrum van Gent met een wapen stond te zwaaien. Hij weigerde om het pistool neer te leggen, zelfs nadat de politie een eerste keer geschoten had. Mochten de agenten die man eigenlijk neerschieten en waar moeten ze rekening mee houden in zo’n situatie? Dat is altijd een inschatting van het moment, zegt docent aan de politieschool Stefan Welvaert, al zijn er wel een paar criteria die hen daarbij kunnen helpen.

Of geweld in zo’n situaties geoorloofd is of niet, is altijd een inschatting van het moment, zegt Welvaert. “De wet laat politieagenten toe om hun wapen te gebruiken en om er mee te schieten, maar natuurlijk niet in iedere situatie. Dat spreekt voor zich.”

Vier voorwaarden
Wettelijk gezien mag een agent pas geweld gebruiken wanneer er voldaan is aan vier voorwaarden:

  • Het geweld moet "een wettelijke basis hebben"
  • De agent mag niet over andere – en minder gewelddadige – manieren beschikken om het conflict op te lossen
  • Het geweld moet ook altijd in verhouding zijn met het doel, en het moet dus proportioneel zijn
  • Ten slotte moet de politieagent de verdachte ook op voorhand waarschuwen, behalve wanneer de politieagent goede redenen heeft om dat niet te doen

“Dat laatste is bijvoorbeeld het geval bij arrestaties, waarbij agenten iemand moeten overmeesteren”, zegt Welvaert. "Als je op voorhand zegt dat je de persoon gaat arresteren, dan zet die het waarschijnlijk gewoon op een lopen.”

Specifieke omstandigheden
Of de agent mag schieten of niet, hangt dus af van de concrete situatie en de specifieke omstandigheden, aldus Welvaert. “Dat is natuurlijk geen eenvoudige oefening om te maken. Het is aan het onderzoek achteraf om uit te klaren of de inschatting correct was of niet."

Net om de omstandigheden van de schietpartij in Gent uit te klaren, heeft het parket een onderzoek geopend naar het incident. Volgens waarnemend burgemeester Christophe Peeters (Open Vld) is dat een standaardprocedure. “Zo’n onderzoek vindt altijd plaats om na te gaan of alles correct is verlopen. Het is dus niet zo dat we een onderzoek hebben geopend omdat we vermoeden dat onze mensen fout gehandeld zouden hebben.”