Waarom leraar liever 'gij' dan 'jij' zegt

"Ebde da nie voorbereid? Dan moogt ge ‘t ook morgen indienen!" Tegen de verwachtingen van de maatschappij en de overheid in, maakt de gemiddelde Vlaamse leraar vaker bewust gebruik van tussentaal of dialect in de klas. Dat blijkt uit een doctoraatsonderzoek van Steven Delarue van de UGent. Leerkrachten geven zeven redenen aan waarom ze dit doen.

Leerkrachten zijn zich bewust dat er van hen algemeen Nederlands wordt verwacht, maar toch halen ze verschillende redenen aan om in bepaalde situaties dialect of tussentaal te gebruiken. Steven Delarue observeerde en interviewde 82 Vlaamse leerkrachten uit het basis- en secundair onderwijs voor zijn studie.

De zeven redenen

1. De leerlingen
Leraren denken dat hun leerlingen hen zullen uitlachen als ze standaardtaal spreken, of er opmerkingen over zullen maken. Sommigen vinden ook dat er geen reden is om per se aan de standaardtaal vast te houden, zeker wanneer de leerlingen het ook niet doen.

2. De leraar zelf
Leraren geven aan dat ze soms gewoon te moe of te gestresst zijn om echt op hun taalgebruik te letten.

3. De klascontext
Leraren passen hun taalgebruik aan om meer interactie te creëren met hun leerlingen. Standaardtaal wordt daarvoor als onvoldoende spontaan, dynamisch of onpersoonlijk beschouwd.

4. Hiërarchie in het takenpakket
De maatschappij verwacht steeds meer van leraren: ze moeten leerlingen burgerschap bijbrengen, maar ook financiële kennis en verkeersopvoeding. Goed lesgeven is daarom voor leraren vaak belangrijker dan Algemeen Nederlands spreken. De inhoud primeert op de vorm, en als het dan toch over de vorm gaat, letten de meeste leraren meer op spelfouten in geschreven teksten, dan op taalfouten in het gesproken taalgebruik.

5. Visie op standaardtaal
Voor veel leraren komt standaardtaal arrogant of verwaand over. Ze vrezen dat ouders en leerlingen daardoor een verkeerd beeld van hen zullen krijgen.  

6. Bredere standaardtaalnorm
Sommige leraren verbreden hun definitie van Algemeen Nederlands, om er zo voor te zorgen dat hun taalgebruik in de klas eigenlijk ook als standaardtaal kan worden beschouwd. Als het geen dialect is bijvoorbeeld, of als er maar geen grammaticale fouten in zitten, dan is het standaardtaal.

7. De samenleving
Ook buiten de school wordt amper standaardtaal gesproken. Als er bijvoorbeeld ook in de media steeds meer tussentaal wordt gesproken, waarom dan niet in het onderwijs?